ICT op orde krijgen, stop met oude gewoontes

Dure en inefficiënte ICT-projecten bij (uitvoerende) overheidsinstanties, is een terugkerend onderwerp. EenVandaag besteedde onlangs hier aandacht aan. Dit keer was de aanleiding niet een mislukte implementatie of te dure aanschaf van een ICT-systeem, maar ging het om een oproep van een drietal uitvoerende overheidsinstanties. Zowel de SVB, als de Belastingdienst en de Politie vragen de politiek om rust. Het achterstallig onderhoud op ICT-systemen van de overheid is zo opgelopen dat ingrijpende wetswijzigingen nu onverantwoord zijn. Er moet eerst rust komen om orde op zaken te stellen.

 

Legacy berg en de IT-kosten aan het groeien 

Wat mij betreft staat het verzoek aan de politiek gelijk aan de vraag of je je kind verzoekt om te stoppen met groeien. Het is onrealistisch en misschien wel gedreven door wanhoop. Bestuurders, IT-managers en ambtenaren zien de berg legacy aan de ene kant groeien en de IT-kosten aan de andere kant stijgen. En het is dan heel begrijpelijk dat ze willen dat er op een pauzeknop gedrukt wordt. Hetzelfde geldt voor menig ouder als ze hun kroost voor het eerst zelfstandig naar de middelbare school zien fietsen. Maar de realiteit leert ons: die pauzeknop bestaat niet. Sterker nog, Die zou helemaal niet nodig moeten zijn. Er is écht een weg naar een efficiënt en gestructureerd ICT-landschap.

 

Is het een IT-probleem?

Het is een open deur om te zeggen dat een belangrijk deel van de oplossing ligt in de manier waarop de Nederlandse overheid georganiseerd is. Het antwoord op dit vraagstuk hebben we al vaker voorbij zien komen en laat ik voor nu rusten. We moeten ook niet denken dat we te maken hebben met een IT-probleem. Geloof het of niet, anno 2021 is er technisch veel mogelijk. Heel erg veel.

 

De organisatie van projecten anders inrichten

Waar hebben we dan wel mee te maken? Allereerst lopen we hier op tegen een systeemprobleem. Het gaat om de manier waarop we projecten organiseren en hoe we met elkaar werken. Denk aan de jaarlijks terugkerende budgetcyclus en de daaruit ontstane (begrijpelijke) drang om aanbestedingen vooral zo groot mogelijk te maken. Gevoelsmatig wordt daarmee veel tijd bespaard, maar de complexiteit neemt daarbij ook drastisch toe terwijl de wendbaarheid direct onder druk komt te staan. Deze voorbeelden vormen stuk voor stuk een belangrijk obstakel voor een mogelijke en meer effectieve oplossingsrichting. Samenwerken en een andere manier van werken of organiseren is essentieel om ervoor te zorgen dat de noodzaak voor het bovengenoemde verzoek van de SVB, de Belastingdienst en de Politie steeds minder nodig is. De verscheidenheid aan instanties die meewerkten aan het item van EenVandaag onderstreept alleen maar dat de ICT-uitdagingen zich niet laten beperken binnen één domein, regio of overheidsorganisatie.

 

Het advies expertise aantrekken of ontwikkelen

Deze uitspraak zou menig bestuurder moeten aanspreken. Toch zie ik in de praktijk vaak juist het tegenovergestelde. Het gebrek aan kennis van IT in de volle breedte zorgt er helaas geregeld voor dat er langs elkaar heen wordt gepraat. Veel van dit soort projecten lopen zo lang dat medewerkers, managers of besluitvormers die in het begin een belangrijke rol gespeeld hebben, vaak alweer zijn doorgestroomd naar een andere positie. De samenstelling van het team beïnvloedt te vaak de dynamiek van het project. De projecten zijn daardoor te langdradig en te groot van omvang. Het gevolg? De menselijke maat wordt uit het oog verloren. Daarnaast vormt de Nederlandse overheid samen met de uitvoerende instanties een gefragmenteerd en versnipperd landschap. Dat betekent dat ook de ICT-systemen gefragmenteerd zijn, met als risico dat er totaal geen overzicht meer is. Expertise aantrekken of ontwikkelen is hierop het antwoord.

 

Collectieve verantwoordelijkheid

Bovengenoemde punten zijn belangrijk, maar bovenal blijft bij mij de vraag: wanneer komt de menselijke maat in dit soort projecten weer terug? Waar is het collectieve verantwoordelijkheidsgevoel, bij zowel de overheid als haar leveranciers? Dat er een pragmatische en rigoureuze koerswijziging nodig is om de ICT weer op orde te krijgen, staat buiten kijf. Maar dat kan echt alleen als alle uitvoerende overheden én de politiek uit hun tunnelvisie komen, actief gaan werken aan een holistische aanpak en breken met oude gewoontes. Vragen om rust, hoe begrijpelijk ook, gaat niet helpen. De technische mogelijkheden vormen inmiddels geen beperking meer, de uitdaging ligt nu in hoe we dit organiseren. Immers, als je doet wat je deed, krijg je hetzelfde resultaat. Maar als de omstandigheden veranderd worden, dan verandert de uitkomst mee.

Het originele artikel is te lezen op iBestuur.nl

 

 

Written by: Hans Canisius
CEO

Related posts

TBX event 3 en 4 november 2021

TBX event 3 en 4 november 2021

USoft staat samen met PhenoVation en Lab Services op het TBX event 3 en 4 november 2021 in de Jaarbeurs te Utrecht. Kom onze gezamenlijke oplossing van robotica, fenotyping camerasystemen en low-code software live bekijken. Deze combinatie zorgt voor het automatisch...